Kod 18 01 03* – jakie odpady obejmuje i jak z nimi postępować?
Prawidłowe przypisanie kodu odpadu jest jednym z podstawowych obowiązków jego wytwórcy. Ma znaczenie nie tylko dla prowadzenia ewidencji w BDO, ale również dla sposobu pakowania, magazynowania i późniejszego przekazania odpadów do odbioru. Jednym z najczęściej występujących kodów w placówkach ochrony zdrowia jest 18 01 03*.
Co oznacza kod odpadu 18 01 03*? Jakie odpady należy do niego zaliczyć, do jakich pojemników powinny trafiać i jak długo można je przechowywać? Wyjaśniamy najważniejsze zasady.
Co oznacza kod odpadu 18 01 03*?
Kod **18 01 03*** obejmuje: „Inne odpady, które zawierają żywe drobnoustroje chorobotwórcze lub ich toksyny oraz inne formy zdolne do przenoszenia materiału genetycznego, o których wiadomo lub co do których istnieją wiarygodne podstawy do sądzenia, że wywołują choroby u ludzi i zwierząt”.
Z grupy tej wyłączone są odpady klasyfikowane pod kodami 18 01 80* oraz 18 01 82*.
Gwiazdka znajdująca się przy kodzie nie jest przypadkowa. Oznacza ona, że mamy do czynienia z odpadem niebezpiecznym. W przypadku kodu 18 01 03* są to zakaźne odpady medyczne.
Jakie odpady zaliczamy do kodu 18 01 03*?
Kod 18 01 03* obejmuje zakaźne odpady medyczne, czyli odpady, które zawierają żywe drobnoustroje chorobotwórcze, ich toksyny lub inne formy zdolne do przenoszenia materiału genetycznego, o których wiadomo lub istnieją wiarygodne podstawy, aby sądzić, że mogą wywoływać choroby u ludzi lub zwierząt.
W praktyce do kodu 18 01 03* mogą być kwalifikowane przede wszystkim:
- zużyte opatrunki i materiały opatrunkowe zanieczyszczone materiałem biologicznym stwarzającym zagrożenie zakaźne,
- gaziki, kompresy, tampony i wata zanieczyszczone takim materiałem,
- rękawiczki jednorazowe, maseczki oraz odzież ochronna, jeżeli w wyniku użycia stały się odpadem zakaźnym,
- podkłady medyczne i higieniczne pochodzące od pacjentów, w przypadku których występuje ryzyko zakaźne,
- zainfekowane pieluchomajtki, pieluchy i inne materiały higieniczne,
- zainfekowane podpaski i podobne środki higieniczne,
- materiały jednorazowe zanieczyszczone krwią, wydzielinami, wydalinami lub innym materiałem biologicznym, jeżeli ze względu na jego pochodzenie należy uznać je za zakaźne,
- jednorazowe materiały i wyposażenie wykorzystane podczas zabiegów, jeżeli po użyciu wykazują właściwości zakaźne,
- drobne materiały zabiegowe i diagnostyczne mające kontakt z materiałem zakaźnym,
- odpady powstające podczas opieki nad pacjentem zakaźnym, jeżeli zawierają lub mogą zawierać czynniki chorobotwórcze spełniające kryteria dla tego kodu.
Do kodu 18 01 03* mogą należeć również odpady o ostrych końcach i krawędziach, jeżeli spełniają kryteria odpadu zakaźnego. W takim przypadku wymagają one jednak innego sposobu pakowania niż pozostałe odpady: zamiast worka stosuje się sztywny, odporny na przekłucie lub przecięcie pojemnik.
Nie każdy odpad zabrudzony krwią automatycznie otrzymuje kod 18 01 03*
To bardzo ważne rozróżnienie. O przypisaniu kodu nie decyduje wyłącznie wygląd odpadu ani sam fakt kontaktu z pacjentem. Kluczowe jest występowanie właściwości zakaźnych określonych dla kodu 18 01 03*. Dlatego przykładowo zużyty podkład, rękawiczka czy opatrunek nie powinny być automatycznie klasyfikowane jako 18 01 03* tylko dlatego, że zostały wykorzystane w placówce medycznej. Ten sam rodzaj materiału, zależnie od okoliczności jego powstania i właściwości, może wymagać innej klasyfikacji.
Dobrym przykładem jest kod 18 01 04, obejmujący inne odpady niż wymienione w 18 01 03*, takie jak opatrunki, pościel, ubrania jednorazowe czy pieluchy, które nie wykazują właściwości zakaźnych właściwych dla kodu 18 01 03*.
W razie wątpliwości prawidłową klasyfikację należy więc ustalić na podstawie źródła powstania odpadu oraz jego rzeczywistych właściwości, a nie wyłącznie jego nazwy czy rodzaju materiału.
Kod 18 01 03* – jaki kolor worka lub pojemnika?
Odpady zakaźne oznaczone kodem 18 01 03* należy zbierać do czerwonych worków lub pojemników.
Jeżeli odpad nie posiada ostrych końców i krawędzi, może być zbierany w jednorazowym worku z folii polietylenowej. Worek powinien być wytrzymały oraz odporny na działanie wilgoci i środków chemicznych.
Worki jednorazowego użycia należy umieszczać na stelażach lub w odpowiednich sztywnych pojemnikach w taki sposób, aby ograniczyć ryzyko zakażenia osób mających z nimi kontakt.
A co z igłami i innymi ostrymi odpadami?
Jeżeli odpad o właściwościach zakaźnych ma ostre końce lub krawędzie, sam czerwony worek nie wystarczy. Takie odpady należy zbierać w miejscu ich powstawania do czerwonych pojemników jednorazowego użycia, które są:
* sztywne,
* odporne na wilgoć,
* odporne mechanicznie na przekłucie lub przecięcie.
Ma to ograniczyć ryzyko przypadkowego zakłucia lub skaleczenia podczas dalszego postępowania z odpadami.
Do jakiego poziomu można zapełnić pojemnik lub worek?
Worków i pojemników z odpadami medycznymi nie należy wypełniać do pełna.
Mogą zostać zapełnione maksymalnie do 2/3 objętości, tak aby możliwe było ich bezpieczne zamknięcie.
Po zamknięciu worka lub pojemnika nie wolno go ponownie otwierać. Pojemniki i worki należy wymieniać odpowiednio do warunków przechowywania oraz właściwości znajdujących się w nich odpadów, jednak nie rzadziej niż co 72 godziny.
Jeżeli opakowanie zostanie uszkodzone, należy umieścić je w całości w większym, nieuszkodzonym opakowaniu spełniającym wymagania dla danego rodzaju odpadu.
Jak oznaczyć odpady o kodzie 18 01 03*?
Czerwony worek lub pojemnik powinien posiadać widoczne oznakowanie umożliwiające identyfikację odpadu.
Etykieta powinna zawierać:
- kod odpadu, czyli 18 01 03*,
- nazwę wytwórcy odpadów,
- numer REGON wytwórcy,
- numer księgi rejestrowej w RPWDL wraz ze wskazaniem organu rejestrowego, jeżeli dotyczy,
- datę i godzinę otwarcia, czyli rozpoczęcia użytkowania pojemnika lub worka,
- datę i godzinę jego zamknięcia.
Prawidłowe oznakowanie jest istotne również przy odbiorze odpadów. Kierowcy realizujący odbiór dla TPO weryfikują zarówno sposób zapakowania odpadów, jak i poprawność ich oznakowania.
Jak długo można przechowywać odpady 18 01 03*?
W przypadku kodu 18 01 03* bardzo ważna jest temperatura wstępnego magazynowania.
Odpady mogą być magazynowane:
- w temperaturze od 10°C do 18°C – tak długo, jak pozwalają na to ich właściwości, ale nie dłużej niż 72 godziny,
- w temperaturze do 10°C – nie dłużej niż 30 dni.
Oznacza to, że zastosowanie odpowiedniego urządzenia chłodniczego może znacznie wydłużyć dopuszczalny okres wstępnego magazynowania zakaźnych odpadów medycznych.
Nie oznacza to jednak, że odpady można przechowywać w dowolnej lodówce. Urządzenie chłodnicze przeznaczone do magazynowania odpadów medycznych musi spełniać określone wymagania sanitarne i techniczne.
Więcej na ten temat opisujemy w osobnym poradniku: Lodówka na odpady medyczne – wymagania i temperatura przechowywania.
Szczególny przypadek: wysoce zakaźne odpady medyczne
Wśród odpadów o kodzie 18 01 03* mogą znaleźć się również odpady, w których zidentyfikowano lub istnieje uzasadnione podejrzenie występowania biologicznych czynników chorobotwórczych kwalifikowanych do kategorii A zgodnie z przepisami ADR.
Takie odpady podlegają dodatkowym wymaganiom.
W miejscu powstawania stosuje się odpowiednie opakowanie wewnętrzne oraz czerwone opakowanie zewnętrzne umożliwiające szczelne zamknięcie. Pojemnik musi być dodatkowo oznaczony znakiem zagrożenia biologicznego oraz napisem „MATERIAŁ ZAKAŹNY DLA LUDZI”.
Wysoce zakaźne odpady medyczne można przechowywać w miejscu ich powstawania nie dłużej niż 24 godziny.
Kod 18 01 03* a BDO
Wytwarzanie zakaźnych odpadów medycznych wiąże się również z obowiązkami ewidencyjnymi. Wytwórca odpadów zobowiązany do prowadzenia ewidencji powinien prowadzić ją na bieżąco, zgodnie z katalogiem odpadów, za pośrednictwem systemu BDO.
W przypadku wytwarzania odpadów niebezpiecznych w ilości do 100 kg rocznie możliwe jest prowadzenie uproszczonej ewidencji wyłącznie przy zastosowaniu Kart Przekazania Odpadów (KPO). Po przekroczeniu tego limitu ewidencja obejmuje zarówno KPO, jak i Karty Ewidencji Odpadów (KEO).
Podmioty zobowiązane do prowadzenia ewidencji mają również obowiązek składania rocznego sprawozdania o wytwarzanych odpadach i gospodarowaniu odpadami. Sprawozdanie składa się za pośrednictwem BDO do 15 marca za poprzedni rok kalendarzowy.
Przeczytaj więcej: Ewidencja odpadów w BDO
Przekazanie odpadów 18 01 03* do odbioru
Przed odbiorem należy upewnić się, że odpady:
- zostały prawidłowo sklasyfikowane,
- znajdują się w odpowiednim czerwonym worku lub pojemniku,
- w przypadku ostrych elementów są zabezpieczone w sztywnym pojemniku odpornym na przekłucie,
- nie przekraczają 2/3 objętości opakowania,
- są szczelnie zamknięte,
- posiadają prawidłowo wypełnioną etykietę.
Odpady należy przekazać podmiotowi posiadającemu odpowiednie uprawnienia do gospodarowania danym rodzajem odpadów.
Kod 18 01 03* – najważniejsze zasady w skrócie
Kod 18 01 03* dotyczy zakaźnych odpadów medycznych zawierających drobnoustroje chorobotwórcze, ich toksyny lub inne formy mogące powodować choroby u ludzi i zwierząt.
Odpady te wymagają szczególnego postępowania. Należy przede wszystkim pamiętać o czerwonych workach i pojemnikach, prawidłowym oznakowaniu, zabezpieczeniu ostrych elementów oraz przestrzeganiu limitów temperatury i czasu magazynowania.
W temperaturze do 10°C odpady 18 01 03* mogą być wstępnie magazynowane maksymalnie przez 30 dni, natomiast w temperaturze od 10°C do 18°C maksymalnie przez 72 godziny.
Prawidłowe postępowanie z zakaźnymi odpadami medycznymi ogranicza zagrożenie dla pracowników i innych osób mających z nimi kontakt, a jednocześnie pozwala wytwórcy realizować obowiązki związane z gospodarką odpadami zgodnie z przepisami.