Co dzieje się z odpadami medycznymi po odbiorze z gabinetu?

Czerwony worek zostaje zamknięty, pojemnik na igły jest pełny, a w ustalonym terminie pojawia się kierowca odbierający odpady. Z punktu widzenia gabinetu może się wydawać, że w tym momencie cały proces się kończy. W rzeczywistości odbiór jest dopiero jednym z etapów drogi odpadu medycznego.

Co dzieje się z odpadami po opuszczeniu gabinetu, przychodni, apteki czy innej placówki? Jak są transportowane, gdzie trafiają i co ostatecznie dzieje się z odpadami zakaźnymi? Prześledźmy cały proces krok po kroku.

Etap 1. Wszystko zaczyna się jeszcze przed odbiorem

Bezpieczna droga odpadu medycznego zaczyna się w miejscu jego powstania.

To wytwórca odpowiada za prawidłową segregację i przygotowanie odpadów do przekazania. Poszczególne rodzaje odpadów należy zbierać w odpowiednich workach lub pojemnikach, prawidłowo je zamykać i oznakować.

Przykładowo zakaźne odpady medyczne zbiera się w opakowaniach koloru czerwonego. Odpady niebezpieczne inne niż zakaźne trafiają do opakowań żółtych, natomiast dla odpadów medycznych innych niż niebezpieczne stosuje się kolor inny niż czerwony i żółty.

Szczególnego traktowania wymagają igły i inne odpady o ostrych końcach lub krawędziach. Powinny znajdować się w sztywnych pojemnikach odpornych na przekłucie i przecięcie.

Dopiero prawidłowo przygotowane odpady mogą zostać bezpiecznie przekazane do dalszego transportu.

Etap 2. Kierowca sprawdza odpady przed ich przejęciem

Odbiór nie polega wyłącznie na zabraniu przygotowanych worków i pojemników.

Przed przejęciem odpadów kierowca powinien zweryfikować ich przygotowanie. W przypadku odbiorów realizowanych przez TPO sprawdzane są m.in.:

• zgodność koloru worka lub pojemnika z kodem odpadu,

• szczelność opakowania,

• brak wycieków,

• zabezpieczenie ostrych elementów,

• poprawność oznakowania i etykiet,

• przygotowanie wymaganej dokumentacji.

Jeżeli odpad jest zapakowany w sposób stwarzający zagrożenie, np. igły znajdują się luzem w worku albo z opakowania wydostaje się zawartość, nie powinien zostać w takim stanie przekazany do transportu.

Nie chodzi przy tym o formalność. Kierowca, pracownicy placówki, osoby uczestniczące w dalszym transporcie i pracownicy instalacji przetwarzającej odpady będą mieli kontakt z opakowaniem na kolejnych etapach.

Etap 3. Odpady są ważone

Podczas odbioru ustalana jest również rzeczywista masa przekazywanych odpadów. W TPO kierowca waży odpady poszczególnych kodów, a następnie wprowadza wynik do systemu. Dane dotyczące masy są istotne zarówno z punktu widzenia rozliczenia usługi, jak i prowadzonej ewidencji. To dlatego tak ważne jest prawidłowe rozdzielenie poszczególnych rodzajów odpadów jeszcze w miejscu ich powstawania.

Etap 4. Przekazanie odpadu zostaje udokumentowane w BDO

Fizycznemu przekazaniu odpadów towarzyszy dokumentacja. W przypadku podmiotów zobowiązanych do prowadzenia ewidencji jednym z podstawowych dokumentów jest Karta Przekazania Odpadów (KPO) w systemie BDO. Karta pozwala powiązać konkretny transport z wytwórcą, rodzajem odpadu, jego masą oraz podmiotami uczestniczącymi w przekazaniu. Dzięki temu droga odpadu nie powinna być anonimowa. Można ustalić, skąd pochodził, kto go transportował i komu został przekazany.

Etap 5. Odpady ruszają w drogę

Po przejęciu odpady są transportowane zgodnie z wymaganiami dotyczącymi danego rodzaju odpadów. Nie są to zwykłe śmieci przewożone razem z odpadami komunalnymi. W przypadku materiałów stwarzających zagrożenie sposób ich pakowania i transportu musi ograniczać możliwość:

• wydostania się zawartości,

• kontaktu osób postronnych z odpadem,

• uszkodzenia opakowania,

• skażenia środka transportu lub otoczenia.

Szczególne wymagania dotyczą m.in. wysoce zakaźnych odpadów zawierających czynniki biologiczne kategorii A. W ich przypadku zastosowanie mają również wymagania wynikające z przepisów ADR dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych.

Czy zakaźne odpady medyczne mogą trafić do zwykłego punktu zbierania odpadów?

Nie. W przypadku zakaźnych odpadów medycznych obowiązuje szczególna zasada. Co do zasady zakazane jest ich zbieranie poza miejscem wytwarzania.

Oznacza to, że system gospodarowania takimi odpadami wygląda inaczej niż w przypadku wielu typowych odpadów przemysłowych, które mogą trafiać do punktów zbierania, być tam gromadzone, a następnie przekazywane dalej. Zakaźne odpady medyczne powinny być kierowane zgodnie z przepisami do instalacji, w której zostaną poddane właściwemu procesowi unieszkodliwiania.

Etap 6. Odpady trafiają do uprawnionej instalacji

Odbiorca odpadów nie może dowolnie zdecydować, co się z nimi dalej stanie. Rodzaj odpadu i jego właściwości determinują sposób dalszego zagospodarowania. Dlatego tak istotne jest prawidłowe przypisanie kodu już u wytwórcy. W przypadku zakaźnych odpadów medycznych przepisy są szczególnie restrykcyjne. Ustawa o odpadach wskazuje, że należy je unieszkodliwiać poprzez termiczne przekształcanie w spalarniach odpadów niebezpiecznych. Nie można więc przekazać zakaźnych odpadów medycznych do dowolnej instalacji zajmującej się odpadami.

Etap 7. Co właściwie oznacza termiczne przekształcanie?

W uproszczeniu odpady zostają poddane działaniu bardzo wysokiej temperatury w specjalistycznej instalacji przeznaczonej do tego celu. Nie należy jednak utożsamiać tego procesu ze zwykłym „paleniem śmieci”. Spalarnia odpadów niebezpiecznych jest instalacją działającą w kontrolowanych warunkach, w której proces termicznego przekształcania podlega określonym wymaganiom technicznym i środowiskowym. Celem w przypadku zakaźnych odpadów medycznych jest przede wszystkim ich bezpieczne unieszkodliwienie, w tym eliminacja zagrożenia biologicznego.

Ustawa o odpadach zabrania jednocześnie unieszkodliwiania zakaźnych odpadów medycznych we współspalarniach oraz ich składowania na składowiskach odpadów. Dlatego czerwony worek z zakaźnymi odpadami medycznymi nie kończy swojej drogi na wysypisku.

Czy wszystkie odpady medyczne są spalane?

Nie. To ważne rozróżnienie. Pojęcie „odpady medyczne” obejmuje różne rodzaje odpadów, a nie wszystkie mają właściwości zakaźne lub niebezpieczne.

Szczególny obowiązek termicznego przekształcania w spalarni odpadów niebezpiecznych dotyczy zakaźnych odpadów medycznych. W przypadku innych rodzajów odpadów sposób zagospodarowania zależy od ich kodu i właściwości. Dlatego nie należy stosować zasady „wszystkie odpady z gabinetu trafiają do spalarni”.

Dlaczego prawidłowy kod odpadu jest tak ważny?

Na początku całej drogi znajduje się decyzja wytwórcy dotycząca klasyfikacji odpadu.

Kod wpływa później m.in. na:

• sposób segregacji,

• kolor i rodzaj opakowania,

• warunki magazynowania,

• dokumentację,

• transport,

• dopuszczalny sposób zagospodarowania.

Błędne przypisanie kodu nie jest więc tylko pomyłką w dokumentacji. Może wpłynąć na cały dalszy sposób postępowania z odpadem. Dobrym przykładem jest różnica między zakaźnym odpadem o kodzie 18 01 03* a odpadem 18 01 04, który nie wykazuje właściwości zakaźnych właściwych dla kodu 18 01 03*.

Kto odpowiada za odpad po jego przekazaniu?

Przekazanie odpadu profesjonalnemu odbiorcy ma również znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności wytwórcy. Dlatego przed rozpoczęciem współpracy warto sprawdzić, czy podmiot, któremu przekazywane są odpady, posiada wymagane uprawnienia do gospodarowania danym ich rodzajem. Cena odbioru nie powinna być jedynym kryterium wyboru firmy. Wytwórca powinien mieć pewność, że jego odpady trafiają do legalnego systemu gospodarowania i zostaną przekazane dalej zgodnie z wymaganiami dotyczącymi konkretnego kodu.

Droga odpadu medycznego w skrócie

Cały proces można przedstawić w kilku krokach:

powstanie odpadu → segregacja → odpowiednie opakowanie i oznakowanie → magazynowanie → KPO → odbiór i ważenie → bezpieczny transport → przekazanie do uprawnionej instalacji → właściwy proces zagospodarowania lub unieszkodliwienia.

Każdy etap ma znaczenie dla bezpieczeństwa całego systemu.

Dlatego prawidłowa gospodarka odpadami medycznymi nie zaczyna się w spalarni i nie kończy w momencie, gdy kierowca zabierze worek z gabinetu. To jeden ciągły proces, w którym uczestniczą wytwórca, transportujący oraz podmiot odpowiedzialny za dalsze zagospodarowanie odpadów.

Co dzieje się z Twoimi odpadami po odbiorze przez TPO?

TPO zajmuje się odbiorem i transportem odpadów oraz organizacją ich dalszego przekazania zgodnie z wymaganiami dotyczącymi danego rodzaju odpadu.

Dla klienta oznacza to nie tylko regularny odbiór z gabinetu czy placówki. To również pewność, że przekazane odpady zostają wprowadzone do kontrolowanego systemu gospodarowania i kierowane do właściwego zagospodarowania.

Wytwarzasz odpady medyczne i szukasz sprawdzonego odbiorcy? Skontaktuj się z TPO i zapytaj o odbiór odpadów z Twojej placówki.